Problematyka złożenia przez rodziców oświadczenia w imieniu dziecka o odrzuceniu spadku

Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2018 r. odpowiedzią na bardzo ważne zagadanie prawne, z którą każdy rodzic powinien się zapoznać.

Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2018 r., III CZP 102/17, odpowiada na dwa, bardzo ważne pytania z punktu widzenia praktyki stosowania prawa.
  1. Czy złożenie przez rodziców, jako przedstawicieli ustawowych dziecka powołanego do dziedziczenia, oświadczenia w imieniu dziecka na podstawie art. 1015 § 1 k.c. o odrzuceniu spadku, którego pasywa wyczerpują lub przewyższają wartość aktywów, stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka w rozumieniu art. 101 § 3 k.r.o.?

  2. Czy w przypadku oceny, iż w danym stanie faktycznym oświadczenie w imieniu dziecka na podstawie art. 1015 § 1 k.c. o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka - złożenie do sądu przez rodziców wniosku o zezwolenie na złożenie stosownego oświadczenia nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 1015 § 1 k.c., czy też ma wpływ na bieg przedmiotowego terminu wobec dopuszczalności zastosowania analogii z przepisów normujących bieg terminu przedawnienia?

Sąd Najwyższy przesądził, że złożenie przez rodziców w imieniu małoletniego dziecka oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że termin przewidziany w art. 1015 § 1 k.c., tj. sześciomiesięczny termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku, liczony od dnia w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, nie może się skończyć przed prawomocnym zakończeniem postępowania o zezwolenie na złożenie przez małoletniego spadkobiercę oświadczenia o odrzuceniu spadku. Po prawomocnym zakończeniu tego postępowania oświadczenie małoletniego powinno być złożone niezwłocznie, chyba że termin ten jeszcze nie upłynął.

Z powyższego stanowiska wynika, iż w sytuacji, gdy osobą należącą do kręgu spadkobierców ustawowych powołanych do spadku jest małoletni, a spadkobiercy w bliższej kolejności złożyli już oświadczenie o odrzuceniu spadku, skutkujące powołaniem małoletniego do spadku, rodzice osoby małoletniej, dążąc do odrzucenia spadku również przez dziecko, kiedy długi spadkowe zgodnie najlepszą wiedzą wnioskodawców wyczerpują lub przekraczają znacząco stan czynny spadku, winni w pierwszej kolejności złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, polegającej na złożeniu w imieniu małoletniego/niej oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym, zaś po wydanym zezwoleniu przez Sąd, niezwłocznie, złożyć oświadczenie o odrzucenie spadku.

Nie istnieje zatem dowolność w tym, czy i kiedy możemy jako przedstawiciele ustawowi dziecka złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka. Istotnym jest, by po wydanym przez Sąd zezwoleniu zabezpieczyć interesy dziecka jak najszybciej, tak by termin sześciomiesięczny, w wyniku naszego zaniedbania nie minął. Może zdarzyć się więc, iż zezwolenie przez Sąd zostanie wydane po upływie ww. terminu, co nie uniemożliwia rodzicom wystąpienia z oświadczeniem o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka. Należy jednak pamiętać, by z czynnością tą nie zwlekać, a jak przesądził Sąd Najwyższy, działać niezwłocznie. Uzyskanie zezwolenia przez Sąd nie prowadzi do zwolnienia rodziców od dalszego działania, a jest warunkiem, by oświadczenie te można złożyć skutecznie.



Zobacz również


Komentarze